Voorjaarsmoeheid,
laat het niet gebeuren...
Start het voorjaar met frisse energie
Ieder
jaar is zij er weer, de voorjaarsmoeheid. Duizenden mensen
hebben ermee af te rekenen bij het besluit van de winter en
het talmen van een verkwikkende lente, waarbij we mentaal
moe worden van het wachten op betere dagen...
Start het voorjaar met frisse energie
Voorjaarsmoeheid,
laat het niet gebeuren
Stefaan de Wever
Ieder jaar is zij er weer, de voorjaarsmoeheid. Duizenden
mensen hebben ermee af te rekenen bij het besluit van de
winter en het talmen van een verkwikkende lente, waarbij we
mentaal moe worden van het wachten op betere dagen...
De winterkost met verminderd aandeel aan vitamines en
mineralen, het verblijf in verwarmde huiskamers met gebrek
aan frisse lucht en het dragen van stevige winterkleding
die de huidademhaling belemmert, zijn hier natuurlijk niet
vreemd aan.
Gelukkig staan er een aantal natuurlijke middelen en kuren
ter onze beschikking, om daaraan te verhelpen.
Voorjaarskruiden,
de groene herbronning
Traditioneel
staat de voorjaarsperiode in het teken van kruiden,
reiniging, gezondheidsvernieuwing en een nieuwe start van
het natuurjaar. Veel mensen nemen nu de tijd voor een grote
schoonmaak, en weet... zoiets is ook aan je lichaam
besteed. Wie z’n eigen lichaam op adem wil laten
komen en zijn cellen een beurt wil geven kan dat best nu
doen. Lichaamsreinigingskuren werden gewoontegetrouw in het
voorjaar georganiseerd, soms uit noodzaak. Maart en april
zijn de maanden waarin de natuur groener wordt en groen
staat toch symbool voor leven, voor hoop, voor kracht en
vernieuwing. Niet voor niets is groen de kleur van de
natuur. Alle leven dankt zijn bestaan aan de aanwezigheid
van groen. Zonder bladgroen is geen leven denkbaar. Maar
welke invloed heeft groen nog in het menselijk leven of in
de voeding? De laatste eeuw zijn we steeds minder uit de
natuur gaan halen onder de vorm van groene planten en zijn
we de voeding steeds meer gaan herleiden tot een
verzameling lege calorieën.
De natuurlijke weg gaat over het gebruik van plantaardige,
verse voeding, rijk aan vitamines, actieve mineralen en een
rijkdom van enzymen. En als deze voeding in de
winterperiode te weinig aan bod is gekomen, dan kan je ze
nu beter een ereplaats geven.
Iedereen die “groen” een plaats wil geven in
zijn voeding vindt zeker een oplossing om een dagelijkse
portie onder één of andere vorm te serveren.
Vele onderzoekers hebben deze zwakke schakel - onvoldoende
gezondheidsbeschermende verse groenten - ingezien.
Gezondheidsinstanties geven de aanbeveling om dagelijks
minstens 5 porties fruit en groenten te eten, als
eenvoudige gezondheidsmaatregel. En als therapeutische
maatregel komen we er daarmee lang niet uit.
In het voorjaar zijn er de eetbare wilde groenten –
meestal bladgroenten – die ons een krachtige
verrijking van onze voeding aanbieden.
Een voorjaar vol gezondheid
Voor wie
de weg naar gezond eten of leven nog niet betreden heeft,
is de na-winterse periode vol ontgiftingsverschijnselen.
Het belaste organisme zoekt een uitweg voor de vele
‘slakken’, toxines, slijmstoffen,... kortom een
verzameling rommel die niet in je lichaam thuishoort.
Onlustgevoelens, gebrek aan vitaliteit, of algemene
vermoeidheid, neiging tot depressiviteit, een verzameling
zenuwziekten, vervullen naast de algemene winterkwalen
zoals verkoudheid, griep, algemene verslijmingssymptomen
hun taak als signaal : er gaat iets fout in je lichaam. Het
wordt nu tijd om het over een andere boeg te gooien.
Tip :
Misschien heb je met al die verschijnselen niet erg veel
zin in eten, dan ga je spontaan vasten. D.w.z. dat je
tijdens deze periode zomaar een dag of een periode niet
eet, of niet àlles eet. Je kan bv. een eiwit- en
vetbeperking instellen, je kan de kraan van de ‘lege
calorieën’ dichtdraaien, je kan een tijd sap
gebruiken, of de wereld van de kruiden ter hulp roepen. Je
kan je liefde voor ‘echte’ voeding oefenen
tijdens een dergelijke periode. Zo leer je het goede van de
aarde weer waarderen.
Gezondheid
is geen zaak van een periode van het jaar. Het volstaat
niet om een tijd je best te doen en later nergens meer naar
om te kijken. Goede principes pas je een heel jaar toe met
hetzelfde gemak. Want het is best leuk om gezond te zijn.
Gezondheid voor iedereen.
Te
overvloedig voedsel moet er nu uitgezweet worden tot je
lichaam helemaal schoon is. Daarnaast moeten de cellen van
ons organisme weer ‘elektriciteit’ krijgen, om
als gezonde cellen weer kordaat te reageren op iedere
aanslag op het cellenleven. Een kuur in het gras, met
kruiden of al die onooglijke planten die langs de kant
groeien, kan je deze ‘elektriciteit’ geven.
Deze wilde voorlopers van onze groenten zijn nog puur en
ongeschonden, tenminste als je ze weet te vinden in een
natuurgebied, waar landbouwvergiften en
bestrijdingsmiddelen ze niet deren.
Er zijn vele planten die eetbaar zijn, en die niet alleen
éétbaar zijn, ze zijn ook écht zinvol omdat ze in het
voorjaar, dat in feite van nature de periode is met het
minste aanbod aan verse groente, de krachtigste
gezondheidsbevorderende stoffen bevatten. Denk aan de
bladeren van de paardebloem, aan herderstasje, madeliefjes,
jonge boomblaadjes van linde, berk en meidoorn, aan witte
dovenetel, aan muur, hondsdraf, zevenblad en brandnetel.
Ieder jaar worden wij eraan herinnerd om die groene kuur te
doen, maar velen worden weerhouden eraan te beginnen omdat
ze vervreemd zijn van de natuur. Ze vrezen dat het mis kan
gaan met al deze ‘wilde’ planten.
Gezondheid binnen handbereik.
Liever sappen
Sommige van bovengenoemde kruiden hebben een krachtig
aroma. Om ze te leren eten kan je best met weinig beginnen.
Enkele blaadjes kan je proeven op een wandeling in de
natuur. Op zo’n ontmoeting overwin je de vrees om
iets verkeerd te doen. Later ga je deze planten gebruiken
bij warme of rauwe bereidingen. Alles begint uiteraard bij
het leren kennen van de planten. Zelfs al levert de
herkenning meestal geen probleem - het gaat toch om
overbekende planten - is het goed je eerste stappen op dit
terrein te zetten met een beetje hulp. Dat gaat
makkelijker.
Tip:
In keukenrecepten met kruiden spant brandnetel steeds de
kroon. Jammer genoeg gaat men deze kostbare plant bijna
altijd koken. Opgelet, dat is niet nodig. Honderden
kostbare substanties met een bijzondere betekenis voor je
gezondheid gaan zo verloren !
De
brandnetel, door
iedereen gekend, door weinigen geliefd, tenzij door
natuurliefhebbers, die de betekenis van deze plant weten te
waarderen. Over kruiden wordt veel gesproken en geschreven,
maar toch wagen mensen zich niet altijd even gemakkelijk
aan de toepassing. De goede eigenschappen van de brandnetel
lenen zich nochtans wonderwel tot regelmatig gebruik. We
noteren: bevordert de bloedsamenstelling, bloedreinigend,
waterdrijvend, goed voor zowel buikloop als voor
verstopping, versterkend en vitaliserend. In de
voorjaarsvoeding mag hij niet ontbreken om de winter
vaarwel te zeggen, grote schoonmaak houden en met nieuwe
energie te kunnen starten. Maar er is die drempelvrees,
voor die prikkelende plant... Daar iets eetbaars van maken
en dan nog wel rauw ? Toch wordt brandnetel omgetoverd tot
een hartelust voor de kieskeurige gastronoom.
Herkennen van brandnetels stelt niet het minste probleem.
Wie twijfelt hoort slechts de kwaliteiten te
‘betasten’. Als sla-kruid komt de brandnetel
niet in aanmerking, maar rauw gepureerd in soepen, warme
saus of in een aardappelpuree, zoals hierna beschreven, is
de brandnetel een aanvaardbaar en genietbaar geschenk voor
de gezondheid van de voorjaarsmens.
Gebruik: vanaf het verschijnen van de nieuwe toppen tot
eind mei, begin juni.
Ga als volgt te werk :
- verzamel steeds verse topjes en/of jonge bladeren van
brandnetels.
- was deze brandnetels onder stromend water.
- mix de brandnetels rauw in een bekermixer in een gelijk
gewicht water. Voeg bladeren toe, zolang je mixer het
aanvaardt.
- giet de gemixte brij door de keukenzeef, of door een
roerzeef. Vang het vocht op in een kom. Bij
het mixen met de VitaMixer is dat zeker niet nodig. Je
gebruikt de brandnetel integraal.
- dit
aldus bekomen sap gebruik je in een puree, een soep of een
ander gerecht. Dit sap wordt toegevoegd op het einde van de
bereiding en wordt niet meegekookt.
- Je kan dit sap ook als therapeutische drank gebruiken,
bv. de helft verdund in een dunne groentenbouillon of
basissoep of in een kruidenthee, bv. in een venkel- of
zoethoutaftreksel, of in een specifieke kruidenthee die je
kiest in functie van de werking van een orgaan of systeem.
- Sappen geven een ideale werking. Ze kunnen gemakkelijk
opgenomen worden omdat ze geen speciale behandeling van de
spijsvertering vereisen. De betekenis van sappen wordt
meestal onderschat. Toch is het volledig en volwaardig
voedsel dat maar een minimale verteringsinspanning vraagt
in vergelijking met vaste voeding.
Brandnetelsap doet het uitstekend in combinatie met
versgeperst wortelsap. Verse sappen zijn gemakkelijk te
persen met aangepaste keukentoestellen. Een sapcentrifuge
doet het goed, maar voor wie sap regelmatig op het menu wil
zetten is de Kampioen-sapmaker zeker een pluspunt. Met dit
toestel valt trouwens nog veel meer te doen : raspen,
pureren, moes-maken, notenbereidingen enz. Voor liefhebbers
van verse, groene voeding, een onmisbare keukenhulp.
De jonge brandnetelblaadjes worden verwerkt in sausjes, in
gepureerde vorm samen met aardappels of pompoen,
klaargemaakt als spinazie of opgediend als brandnetelsoep.
Het is natuurlijk belangrijk dat men deze jonge topjes en
bladeren rauw kan bereiden en rauw kan eten om een optimaal
voordeel te halen uit de biologische kwaliteiten. Door de
rijkdom aan mineralen zoals calcium, ijzer (dé
ijzerleverancier !), magnesium, silicium, kalium en fosfor,
alsmede door het gehalte aan chlorofyl wordt er dankbaar
gebruik van gemaakt bij bloedermoede en voorjaarsmoeheid.
Bovendien werkt brandnetel bloedzuiverend: hij ondersteunt
de nierfunctie en verdrijft urinezuur (belangrijk voor
reumapatiënten). De reinigende werking van de meeste
voorjaarskruiden is zeker bekend.
Brandnetel werkt algemeen revitaliserend door de maag-,
darm-, gal- en pancreassecretie te bevorderen.
Brandnetelsap is prima voor mensen met lichte darminfecties
met diarree, maar ook bij constipatie.
Voordelen
van een kruidenkuur
Veel van
de eetbare voorjaarskruiden zijn urinedrijvend,
bloedreinigend, stoelgangbevorderend, zweetopwekkend,
slijmafscheidingsbevorderend. Een milde werking vindt
plaats ter hoogte van longen en luchtwegen, de spieren,
hart- en bloedvaten, de lever, de alvleesklier, het
maag-darmkanaal ... Er is sprake van reiniging en
vernieuwing. Een voorjaarskruidenkuur kan zeker een
aanmoediging zijn om veel sluimerende kwalen, d.w.z.
aanwezige, maar soms nog niet eens opgemerkte kwalen, op te
ruimen en opnieuw gezond en levenskrachtig te worden. De
voor de hand liggende toepassingen zijn kruidenaftreksels
(thee), sappen en zeker ook in de voeding.
RECEPTEN met kruiden
Goed voor soep
Een soep is in de regel een warm (gekookt) gerecht. Juist
in deze gerechten vinden verse en gedroogde
(voorjaars)kruiden een aangename toepassing. Het is een
verscholen vorm om in een gekookte maaltijd ongemerkt ook
rauwkost te gebruiken. Rauwkost, omdat wij ervan uitgaan
dat we de kruiden pas nà de bereiding zullen toevoegen en
niet meekoken. Met soepen zijn er veel mogelijkheden en
iedereen moet er zelf met fantasie en smaak aan werken. Het
aandeel van de kruiden bepaal je zelf. Heb je er niets op
tegen, dat de soep krachtig kruidig smaakt, dan neem je een
flinke hoeveelheid. Heb je liever een zachte smaak, dan
neem je gewoon minder kruiden.
Kruiden kunnen als volgt een rol spelen in de bereiding
van soep :
** als
smaakmaker : de aromatische kruiden die tijdens de
bereiding reeds worden toegevoegd (tijm, rozemarijn,
laurier...) De geringe hoeveelheid kruiden heeft geen
wezenlijke invloed op de samenstelling van de soep, wel op
het aroma. Er is slechts een geringe invloed van de
bestanddelen.
** als eet-kruid : verse kruiden worden fijngemalen,
gepureerd, fijngehakt, of tot sap geperst en toegevoegd nà
de kooktijd, en zo snel mogelijk opgediend. Alle groene
kruiden, alle jonge voorjaarskruiden, alle bladgroenten
komen hiervoor in aanmerking.
** als decoratie : bv. fijngehakte kruiden als strooisel
bovenop een groentesoep of een ander groentegerecht
Aardappel-kruidenpuree
Neem 10
gemiddelde aardappels. Schil ze en snijd in stukken en leg
ze in een kom op een stoomrooster. Doe ongeveer 1
centimeter water in de kom. Voeg een volledige struik
bleekselder toe, 1 laurierblad en 1 grote knoflookteen.
Breng aan de kook en sluit de kom af met het deksel. Laat
ongeveer 20 minuten sudderen tot de aardappels gaar zijn.
Haal dan het laurierblad en de knoflook uit de kom, pureer
de aardappels en meng het afzonderlijk klaargemaakte
kruidenmengsel erdoor.
Kruidenmengsel
:
Muurpuree :
Verzamel een goede hoeveelheid verse muur (of andere
tuinkruiden zoals kervel, peterselie, spinazie,
paardebloemblad, hondsdraf, ...) Was en maak schoon en doe
dit in de bekermixer. Doe in de bekermixer nog een weinig
water, laat op hoge snelheid mixen en voeg kruiden bij,
zolang de massa draaiend blijft. Voeg de gemixte
kruidenbrij bij de aardappelpuree. Op smaak brengen met wat
strooikruiden.
Kruidenoliesausje
Koudgeperste
olijfolie, een weinig tamari (sojasaus) of ander
plantaardig smaakversterkend preparaat (naar smaak), wat
gedroogde tuinkruiden of groentenstrooisel en citroensap
meng je met zoveel verse voorjaarskruiden als de olie kan
opnemen, fijngehakt of gemalen. Groene mayonaise maak je
met de mixer: mix bovenstaand mengsel door.
Warme
Kruidensaus
Mix de
kruiden in water, tot ze heel fijn zijn. Voeg gekookte
(liefst verse) aardappels toe om het sausje te binden, het
warme groentennat van gekookte groenten, een weinig
kruidenbouillon en/of wat cocoscrème. Mix tot een smeuïge
brij. Dien warm op. Indien teveel afgekoeld, even opnieuw
opwarmen, doch niet laten koken !
Kruidensalade
Zoek
jonggroene eetbare planten op. Was ze en snijd grof of pluk
ze uit elkaar. Meng desgewenst met gewone kropsla,
ijsbergsla, witloof, krulandijvie.
Enkele voorbeelden :
Paardebloem - Weegbree - Berkeblaadjes – Daslook -
Muur - Hondsdraf - Jonge meidoorn- en lindeblad
Mengen met hele of stukjes radijs en sliertjes gele of rode
paprika.
Optie :
Taraxacum officinale (paardebloem) :
Zowel de bladeren, als lentesalade, als de bloem, het
kroonstuk op je rauwkostschotels, hebben de eigenschap wat
'pit' te brengen in je leven. De paardebloem is namelijk
niet alleen rijk aan sporenelementen en mineralen, maar
door de aanwezige bitterstoffen wordt de lever- en
galwerking geactiveerd, wat de vorming van galstenen
voorkomt.
Tevens is de paardebloem mild diuretisch (urinedrijvend) en
licht laxerend.
Als lentekuur is aanbevolen regelmatig een slaatje te eten
van jonge, verse paardebloembladeren, in combinatie met
onze andere helizame groene voorjaarskruiden.
Alfalfa (luzerne) :
De lekkere kiemen van de luzerne, die zich heel makkelijk
laten kweken, zijn onovertroffen door hun rijkdom aan
vitaminen, mineralen, essentiële aminozuren en chorofyl; ze
zijn versterkend en vitaliserend en bestrijden de
lusteloosheid en algemene vermoeidheid in het voorjaar.
Veel van onze lezers hebben de kiemersmicrobe te pakken en
kiemen er lustig op los. Laat de jonge scheuten één à twee
dagen voor het raam groenen. Ze worden er zeker beter van.
Bladgroen = de aktieve celvernieuwer. Geloof me, daarvan
krijgen we in onze voeding zelden voldoende.
Wist je dat Norman Walker in zijn sapkuren ook sap van
alfalfa voorschreef ? Hij gaf de raad om, zodra de
weersomstandigheden het toelaten, in eigen tuin een smalle
lange strook voor te behouden voor het zelf uitzaaien en
het oogsten van diepgroen alfalfakruid. Hiervan zou men dan
sap persen, en mengen met wortelsap. Alfalfaplanten zijn
sappig mits ze voldoende bevloeid
worden.
De
Goed Nieuws-brief
is een driemaandelijks tijdschrift dat sinds 1993 wordt
uitgegeven door de Levensark (Christelijke Vereniging voor
Natuurlijke Hygiëne). Het tijdschrift onderstreept de
relatie tussen fysieke en geestelijke gezondheid en
persoonlijke verantwoordelijkheid.